ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രംChottanikkara Bhagavathy Temple

കൊച്ചിയുടെ തെക്കുകിഴക്കൻ അതിരിലെ പച്ചപ്പിനിടയിലുള്ള ചോറ്റാനിക്കര, കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം ഭക്തരെത്തുന്ന ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. ആദിപരാശക്തിയായ രാജരാജേശ്വരിയാണ് പ്രതിഷ്ഠ. രാവിലെ സരസ്വതിയായും ഉച്ചയ്ക്ക് ലക്ഷ്മിയായും വൈകുന്നേരം ദുർഗ്ഗയായും ദേവി ദർശനം നൽകുന്നുവെന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. ദേവിയോടൊപ്പം ഒരേ പീഠത്തിൽ മഹാവിഷ്ണുവും ഉള്ളതിനാലാണ് ‘അമ്മേ നാരായണ, ദേവീ നാരായണ’ എന്ന നാമജപം ഇവിടെ ദിവസം മുഴുവൻ മുഴങ്ങുന്നത്.

യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവിടെ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. മുകളിലെ മേൽക്കാവിലാണ് പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ; പടികളിറങ്ങി ക്ഷേത്രക്കുളത്തിനരികിലെത്തിയാൽ ഭദ്രകാളിയുടെ സന്നിധിയായ കീഴ്ക്കാവ്; ഇവിടെയാണ് എല്ലാ രാത്രിയും വലിയ ഗുരുതി. മനസ്സമാധാനത്തിനും വിവാഹത്തിനും സന്താനലബ്ധിക്കും പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവാത്ത വിഷമങ്ങളിൽനിന്നുള്ള മോചനത്തിനുമായി ഒട്ടേറെ കുടുംബങ്ങൾ പ്രയാസഘട്ടങ്ങളിൽ ചോറ്റാനിക്കരയിലെത്തുന്നു; അവർക്ക് ദേവി ‘അമ്മ’യാണ്.

Chottanikkara, on the green south-eastern edge of Kochi, is one of the most visited Devi temples in Kerala. The goddess is worshipped as Rajarajeswari, the Supreme Mother, and devotees believe she appears in three moods through the day: as Saraswati in the morning, as Lakshmi at noon and as Durga in the evening. Mahavishnu shares her pedestal, which is why the temple rings all day with the chant “Amme Narayana, Devi Narayana”.

There are really two temples here. The upper temple, Melkkavu, holds the main shrine; down the steps, beside the temple pond, is Keezhkkavu, the shrine of Bhadrakali, where the Valiya Guruthi is performed every night. Many families come to Chottanikkara in times of trouble – for peace of mind, for a marriage, for a child or for relief from worries they cannot name – and they speak of the Devi simply as Amma.

ഇവിടത്തെ ദേവി ‘രുദ്രാക്ഷശില’ എന്ന വെട്ടുകല്ലിൽ സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം; ദേവിക്കും വിഷ്ണുവിനുമൊപ്പം ബ്രഹ്മാവ്, ശിവൻ, ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ശാസ്താവ് എന്നിവരും ഇതേ പീഠത്തിലുണ്ട്. ശ്രീശങ്കരാചാര്യർ, വില്വമംഗലം സ്വാമിയാർ, കാക്കശ്ശേരി ഭട്ടതിരി, ചെമ്മങ്ങാട്ട് ഭട്ടതിരി തുടങ്ങിയ മഹാഭക്തർ ഇവിടെ ആരാധന നടത്തിയിരുന്നതായി പാരമ്പര്യം പറയുന്നു.

കാളിക്ക് മൃഗബലി നടത്തിയിരുന്ന കണ്ണപ്പൻ എന്ന ഗോത്രത്തലവന്റെ കഥ പ്രസിദ്ധമാണ്. പ്രിയപുത്രി പവിഴം മരിച്ചപ്പോൾ, മറ്റ് ജീവികൾക്ക് താൻ വരുത്തിയ വേദന തിരിച്ചറിയാൻ ഒരു സന്യാസി അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. ബലിയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയ പശുക്കിടാവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഷ്ണുവും ലക്ഷ്മിയുമായിരുന്നുവെന്നും, കണ്ണപ്പൻ ശിഷ്ടജീവിതം ആ സ്ഥലത്ത് പ്രാർത്ഥനയിൽ കഴിച്ചുവെന്നുമാണ് കഥ. വിദ്യാദേവത പുലർച്ചെ ചോറ്റാനിക്കരയിൽ വസിച്ച ശേഷം കൊല്ലൂർ മൂകാംബികയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നുവെന്നും, അതുകൊണ്ടാണ് മൂകാംബികയിൽ നട അൽപ്പം വൈകി തുറക്കുന്നതെന്നും മറ്റൊരു വിശ്വാസമുണ്ട്.

കീഴ്ക്കാവിലെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായ ഭദ്രകാളിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും വില്വമംഗലം സ്വാമിയാരാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കുംഭമാസത്തിലെ മകം നാളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ദേവി പൂർണ്ണാലങ്കാര വിഭൂഷിതയായി ദർശനം നൽകിയെന്നും, അതാണ് മകം തൊഴലിന്റെ തുടക്കമെന്നും ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ദുഷ്ടബാധയിൽനിന്ന് മോചനം തേടിയെത്തിയവർ അടിച്ചുകയറ്റിയ ഇരുമ്പാണികൾ നിറഞ്ഞ ഒരു പഴയ പാലമരം കീഴ്ക്കാവിനടുത്തുണ്ട്. കൊച്ചിൻ ദേവസ്വം ബോർഡിനാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

The goddess here is said to be svayambhu – self-manifested – in a laterite stone called the Rudraksha Shila, with Brahma, Shiva, Ganapathi, Subrahmanya and Sastha sharing the pedestal alongside Devi and Vishnu. Tradition holds that great devotees such as Adi Shankaracharya, Vilwamangalam Swamiyar, Kakkassery Bhattathiri and Chemmangattu Bhattathiri worshipped here.

A well-known legend tells of Kannappan, a tribal chief who used to offer animal sacrifices to Kali. When his beloved daughter Pavizham died, a holy man helped him see the pain he had caused other creatures. The calf he had once spared from sacrifice, the story goes, was in truth Vishnu and Lakshmi, and Kannappan spent the rest of his life in prayer at that spot. Another belief holds that the goddess of knowledge stays at Chottanikkara in the early morning and returns to Kollur Mookambika afterwards, which is why Mookambika opens later in the day.

Vilwamangalam Swamiyar is also said to have installed the west-facing Bhadrakali of Keezhkkavu, and to have seen the Devi in her full splendour on the Makam star in Kumbham – the origin, devotees believe, of the Makam Thozhal festival. An old pala tree near Keezhkkavu is studded with iron nails driven in by devotees who came seeking relief from what they felt was the hold of evil spirits. The temple is administered by the Cochin Devaswom Board.